Inhoud 
InZicht  Nr. 2 - mei 2003
T h e m a   R e l a t i e s

Woord vooraf

Geen enkel onderwerp staat zó in de belangstelling als relaties. Kijk naar films, naar soaps, naar boeken, naar roddelbladen, kijk om je heen in je kennissenkring: het blijft een onderwerp dat iedereen bezighoudt. Begin met een willekeurige vriend of vriendin een gesprek over jouw of zijn/haar relatie en voordat je het weet ben je een paar uur verder. Die interesse in relaties kan natuurlijk allerlei verschillende oorzaken hebben. Een relatie kan bijvoorbeeld gewenst zijn om een leegte in jezelf op te vullen. Misschien blijven een heleboel mensen wel bij elkaar, louter en alleen omdat ze bang zijn voor eenzaamheid. Een relatie kan natuurlijk ook op iets anders gebaseerd zijn dan op angst. Bijvoorbeeld op verlangen. En zo zijn er allerlei mogelijkheden.
Voordat we in de weer gaan met de drijfveren, de oorzaken en de redenen van relaties, is het misschien zo gek nog niet om te kijken wat we nu eigenlijk precies onder een relatie verstaan. Dat we als het ware een stapje terug doen om te kijken of we niet iets gaan onderzoeken waarvan we nog niet eens hebben vastgesteld wat het precies inhoudt. Je zou bijvoorbeeld kunnen stellen dat een relatie een afspraak is tussen twee mensen om elkaar voor een bepaalde periode lief te hebben. Nog niet eens zo lang geleden was dat de enige relatie die serieus werd genomen. Of, als men niet getrouwd was, moest er in ieder geval de mogelijkheid van een huwelijk inzitten. Het beeld van het getrouwde stel is inmiddels wel wat minder algemeen geworden, maar zoveel verschillen de nieuwe vormen (samenwonen, LAT) nu ook weer niet. Er zijn afspraken waaraan je je te houden hebt, anders loopt de relatie gevaar.
In meer algemene zin zou je kunnen zeggen dat je met de hele wereld een relatie hebt. Alles en iedereen wat op je pad komt. Dan heb je dus ook een relatie met de bomen, de vogels en de wolken. De relatie van degene die waarneemt en datgene wat waargenomen wordt. Dat je met alles en iedereen een relatie hebt, hoeft uiteraard niet te betekenen dat zo'n relatie ook vastgelegd moet worden of heel lang moet duren. Er zijn dan per dag tienduizenden heel korte relaties. Zodra iets weg is, is het weg. Hoe ziet in dit licht bezien de intermenselijke relatie er dan uit? Word je polygaam, monogaam, of maakt dat niet uit?
Tenslotte kun je ook beweren dat relaties helemaal nietbestaand zijn, omdat onze ware natuur Eenheid is. In een relatie is er sprake van twee mensen of dingen die tot elkaar in een bepaalde verhouding staan. Maar als Ik alles ben, dan zijn alle relaties illusie, want het is gewoon een spel wat zich in Mij voltrekt. Ik schrijf de woorden "Ik" en "Mij" in de vorige zin bewust met hoofdletters, want ik bedoel er niet de persoonlijkheid mee, maar de Oneindigheid waar alles uit geboren wordt.
De artikelen in deze InZicht benaderen het thema "relaties" vanuit allerlei verschillende invalshoeken. Er zijn bijdragen van Philip Renard, Marianne van de Wetering, Jeru Kabbal, Leo Hartong, Taetske Kleijn, Hans Laurentius, Richard Lang, Justus Kramer Schippers, Llewellyn Vaughan-Lee, Yasmin Verschure, Vijai Shankar en Ard Luijmes.
Tot slot nog een nieuwtje. Ik heb een paar brieven ontvangen van Stefan Kool. Hij stelde in de jaren tachtig met Wolter Keers het blad "Yoga Advaita" (later "Advaita") samen. Stefan woont momenteel in Spanje en heeft afgelopen zomer de moeite genomen om het laatste gespreksweekend met Wolter op de Hoorneboeg (in mei 1984) uit te schrijven. Hij heeft nog meer materiaal in zijn bezit en is genegen om alles ter beschikking van de redactie te stellen. In de komende afleveringen van InZicht zal zeker ruimte worden vrijgemaakt voor fragmenten uit deze teksten.
Ik wens u veel InZicht toe bij het lezen van deze aflevering
Jan Koehoorn

Relaties? Hoezo relaties?
Justus Kramer Schippers

Als eenheid gerealiseerd wordt en daardoor een ander standpunt wordt ingenomen lossen alle relaties op in dat ene, dat geen andere kent en dat we Zelf zijn. Dan realiseren we het illusoire karakter van alle relaties, die vanuit een fundamentele eenheid schijnbaar opgeroepen zijn. 
(…) Pas als die verschuiving van gezichtspunt heeft plaatsgevonden, kan er iets zinnigs gezegd worden over Liefde. Daarvóór wordt in de meeste gevallen ‘liefde’ opgevat als een soort emotionele interactie tussen personen, dus liefde in ‘menselijke’ relaties. (…) ‘Echte’ Liefde is begeerteloos, zonder wens om Wat-Nu-Gebeurt te veranderen, noch de mensen waarmee je verbonden bent, noch ‘jezelf’, noch je reacties op eigen- of andermans acties. Dat is allemaal onderdeel van dat Ene, dat geen voorkeur kent. Goed, kwaad, lelijk, mooi, voor- en tegenspoed, liefde en haat, u en ik, zij en die ander, gemanifesteerd en ongemanifesteerd: het komt voort uit, het is dat Ene Ding zonder relatie met een ander Ding. Dat is Eenheid, zonder tweeheid.

De taart, de man en het tafeltje
Taetske Kleijn

Het is in de intermenselijke relatie dat we het zicht op wie we werkelijk zijn hebben verloren.
We zullen deze moeten opgeven om de weg terug te vinden. Dit in de zin van de Bhagavad Gita, waarin Krishna tegen Arjuna zegt af te zien van de vrucht van handelen, en niet af te zien van het handelen zelf (verzen 2.47 en 2.51). Zie af van de vrucht van je menselijke relaties, niet van de relaties zelf. Menselijke relaties zijn de plek waarin de liefde voor het zijn zelf, de liefde die het zijn is, tot uitdrukking kan komen en de gelegenheid krijgt het menselijke te verlichten...

Relatie en Realisatie
Hans Laurentius

Een werkelijk vervullende relatie kan pas beginnen te ontstaan vanuit je innerlijke volheid, door je steeds dieper en steeds opnieuw te realiseren dat je openheid en liefde bent. Ons samenzijn is uiteraard doortrokken van verleden, patronen, angsten en verlangens, en in een werkelijk liefdevolle relatie zal het mogelijk zijn dat allerlei patronen, die je bij ‘jezelf weghalen’ aan het licht kunnen komen, zodat ze kunnen worden doorzien en getranscendeerd. Een relatie kan een enorm hulpmiddel zijn, juist omdat onze intieme relatie(s) zoveel van onszelf laat zien. De ‘ander’ raakt ons, spiegelt ons, maakt ons bewust van het niet bestaande centrum in de essentie van ons bestaan. Via de ander worden we geconfronteerd en uitgedaagd om tot volledig leven te komen, om alle gebieden die nog niet mee stromen te ontsluiten, zodat liefde-stilte-waarheid ons vertrekpunt wordt, waar eerst veel meer het hele ik-spel op de voorgrond stond.

Dialoog over menselijke relaties
Djihi Marianne

Vraag: Maar toch verlang ik ook wel naar een relatie. 

Soms is er een tijd om alleen te zijn. Het is in feite een natuurlijk verloop. Je kunt in alleenzijn alle tijd, alle aandacht, al je passie en hartstocht richten op de allerbelangrijkste relatie: die met je Hart. Dit is de allereerste prioriteit. Ze is van onschatbare waarde. Je activeert toewijding, waardoor je de intensiteit van diepgaande vrede echt kunt begrijpen. Dan ontstaat een weten, dat je niets meer nodig hebt, dat je alle rijkdom al in huis hebt. 
Daarna kun je een drang voelen deze rijkdom te delen. Er kan een relatie ontstaan met ongekende diepgang, als expressie van de waarheid, van bewustzijn.

De illusie van relaties
Vijai Shankar

Een ware relatie ontstaat op het moment dat men inziet dat eenieder een levend wezen is, een uiting van bewustzijn, dat voortdurend stroomt als een eindeloze expressieve manifestatie.
Een ware relatie ontstaat op het moment dat men met bewondering gaat zien hoe ieder lichaam beweegt en spreekt zonder de controle van het ego. Een ware relatie ontstaat op het moment dat men begrijpt dat het leven een schouwspel is en allen slechts personages zijn die hun respectievelijke rol spelen. Een ware relatie ontstaat op het moment dat de betekenisloosheid van woorden wordt begrepen. Een ware relatie ontstaat op het moment dat begrepen wordt dat spreken eveneens een spontaan gebeuren is. Een ware relatie ontstaat op het moment dat men begrijpt dat gedachten niets meer zijn dan getransformeerde LUCHT. Een ware relatie ontstaat op het moment dat men ziet dat iedereen graag datgene hoort wat hij wil horen. Een ware relatie ontstaat op het moment dat begrepen wordt dat het ego niet de doener, de denker of de spreker is! Wanneer men dit begrijpt, wordt men springlevend en is men in staat om een relatie aan te gaan met wie dan ook!

Een opstapje naar Liefde
Yasmin Verschure

Relaties in de stof zijn de compost waarop onze onvoorwaardelijke liefde kan groeien. We hebben anderen nodigen om onszelf te leren zien, onszelf te leren herkennen. In de relatie met je ouders, je kinderen, je vrienden en je partner herken je, wanneer je daar aan toe bent, de duistere en lichte kanten van jezelf. Je kunt geen stappen overslaan. Je kunt geen spirituele verbinding hebben terwijl je niet de relatie met jezelf via je omgeving bent aangegaan. Er bestaat geen spiritualiteit los van de dagelijkse werkelijkheid. Een spiritueel mens is iemand die niet langer een scheiding aanbrengt tussen zijn spirituele werkelijkheid en zijn dagelijkse leven...

Onvoorwaardelijke Liefde
Llewellyn Vaughan-Lee

Projectie is verantwoordelijk voor veel pijn en onbegrip in liefdesaffaires en huwelijken. We worden verliefd en huwen onze eigen projectie, om te ontdekken dat we met iemand leven die we niet kennen en waar we mogelijkerwijs niet eens van houden. Dit kan verwarring en pijn veroorzaken, met name als er geen inzicht is in het psychologische drama dat zich afspeelt. In veel landen in het Oosten worden huwelijken gearrangeerd en is de anima/animus projectie niet zo invloedrijk. Ofschoon romantische liefde door de geschiedenis heen heeft bestaan en ze in literatuur van verschillende culturen gevonden kan worden, is ze alleen in onze westerse cultuur zo dominant. De idee van de romantische liefde ontstond in onze westerse cultuur aan het eind van de elfde eeuw in de gedichten van de troubadours en in de rituelen van de hoofse liefde. Sindsdien heeft ze steeds meer vat gekregen op onze collectieve psyche, en nu vult ze de bioscoop en de televisieschermen van onze massa cultuur. We geloven in romantische liefde, genieten van haar gelukzaligheid, en worden in haar tragedie gevangen.
Ligt het antwoord in het onszelf opvoeden, om deze projecties terug te trekken en nooit te trouwen wanneer we verliefd zijn? Moeten we dit geschenk ontvluchten, of is er een geheime sleutel die het conflict dat het creëert - het projecteren van een innerlijk ideaal op een gewoon mens - kan ontsluiten en een hogere mogelijkheid voor liefhebben kan openen?

Verblind door het licht
Leo Hartong

Er bestaat een verhaal over een ter dood veroordeelde soldaat. Op de dag van zijn terechtstelling wordt hij in een open kar naar de galg gebracht. Terwijl hij zijn omgeving in zich opneemt voor wat de laatste keer lijkt te zijn, ervaart hij plotseling een diepe stilte. De wereld verschijnt als een helder en transparant visioen van bovennatuurlijke schoonheid. Zijn doodsangst maakt plaats voor een intens gevoel van vrede en hij herkent het goddelijke in een mystieke ervaring van totale eenheid met het universum. Op het laatste moment verleent de koning hem echter gratie. Hij herwint zijn vrijheid en zijn leven maar verliest zijn droombeeld van het paradijs. De rest van zijn leven is een hopeloze zoektocht naar dat visioen. Hij raakt aan de drank en sterft jaren later als een eenzame alcoholist.
Voor mij kwam dit visioen toen ik eenentwintig was. Om verschillende redenen was ik ieder houvast kwijt en terwijl mijn laatste zekerheden door mijn vingers glipten, klaarde mijn overweldigende gevoel van wanhoop plotseling op. Het nummer ‘I’ve got a Feeling’ van de Beatles-elpee Let It Be stond op en dat raakte me diep vanbinnen. Het was alsof een enorme ruimte zich opende. Als ik zou zeggen dat ik het hele universum omvatte, zou dat net zo waar zijn als wanneer ik zou zeggen dat ik volledig was verdwenen. De eeuwigheid, die ik als tijd zonder einde had begrepen, verscheen als de afwezigheid van tijd...

Het badwater en het kind
Over het belang van traditie binnen de huidige satsang-revolutie
Philip Renard

Eigenlijk is er in de westerse Advaita een vreemde situatie ontstaan; herhaaldelijk blijkt namelijk dat in kringen van Satsang en verwant zelfonderzoek nog uitgelegd moet worden waarom de traditie, met de klassieke oosterse non-dualistische teksten, van belang is. In India sprak dit belang vroeger vanzelf, hoezeer Satsang (het tijdloze contact, dat geen enkele tekst nodig heeft) ook toen al het medium was. We zijn, althans in wat in het Westen nog steeds ‘Advaita Vedanta’ wordt genoemd, door de loskoppeling van de oosterse traditie losgekoppeld geraakt van iets zeer waardevols. De loskoppeling op zich is enerzijds wel terecht, want we zijn pioniers, maar anderzijds geheel onterecht, want we zijn ook eigenwijs. Als iets altijd (of in ieder geval minstens tweeduizend jaar) al terecht is geweest, is het dan niet arrogant om de hele zaak maar af te doen als overbodig? Alle onderricht werd altijd gegeven aan de hand van de teksten, dat hoorde er in alle stadia bij.
Eerlijk gezegd is het wel zo dat ik zelf in de vier jaar dat ik bijeenkomsten houd waarin Satsang zich afspeelt, nog nooit een boek heb behandeld (uitgezonderd een eenmalige presentatie van een klein stukje uit de Ramana Upanishad). Alles draait om het Wonder, dat Contact in feite is. Het is louter Niet-weten. En toch is dit niet volledig...

Relaties als onderdeel van de droom
Ard Luijmes

In essentie zijn relaties onderdeel van de droom waarin we leven. De droom van de persoonlijkheid. Bij relaties denk je gauw aan iets langdurigs, iets wat in zekere zin vaststaat, een band die je met iemand hebt. Terwijl er alleen de realiteit van het Nu is. Elke keer een nieuw moment. En elk moment een nieuwe ontmoeting met iemand.

Rubrieken:
- Experiment: Van aangezicht tot aangezicht? Richard Lang
Een kort experiment kan aantonen hoe het zien wie je bent een radicaal nieuw licht kan werpen op je relatie met anderen.
- Column: Onorthodox boeddhist. Jan Warndorff
Sommigen zeggen dat Maitreya nog moet komen; misschien is hij allang gekomen en gegaan en niemand wist wie hij was. Misschien was het wel Jose Ortega y Gasset: 1886 – 1955.
- Boeken: besprekingen van boeken van Steve Hagen, Tony Parsons, Leo Hartong.
- Mededelingen – Agenda