Woord vooraf 

De redactie heeft veel positieve reacties ontvangen op de jubileumaflevering van InZicht. Vooral het boekje dat er bij zat viel in de smaak. Voor wie het wil nabestellen: ‘Vingers wijzend naar de maan’, uitgeverij Samsara.
Deze keer staan de artikelen in het teken van de vraag: ‘Wat is werkelijkheid?’ Een vraag die meestal veel discussie oplevert. Het woord zelf geeft gemakkelijk aanleiding tot misverstanden. Er wordt bijvoorbeeld in spirituele tradities wel eens beweerd dat de wereld niet werkelijk is, maar een illusie. Dat roept dan onmiddellijk vragen op in de trant van: ‘Dus als ik dreig aangereden te worden door een auto, dan is dat niet werkelijk?’
(…)
Nog een overweging tot slot. Voordat mijn zelfonderzoek begon, lag mijn aandacht vooral ‘in de wereld’, dus in het veranderlijke. Doordat ik met Advaita in aanraking kwam, ontdekte ik dat ik de hele tijd over het hoofd had gezien dat die wereld verschijnt in een onveranderlijke bron. Is het nu zo, dat die twee dingen gescheiden zijn? Dus dat ik de hele tijd ‘hier’ een wereld ‘daar’ zit waar te nemen? Aangezien de wereld in Mij verschijnt, kan hij niet van Mij verschillen. Hoe kan iets verschillen van datgene waaruit het voorkomt? Wat ik bij realisatie ontdekte, was dat ik zowel het onveranderlijke (Werkelijkheid, Waarheid, Liefde, Absoluut Bewustzijn) als het veranderlijke (de wereld, de persoon, de verschijnselen) ben. En ik kan niet eens spreken van een ‘integratie’ van die twee, want ze zijn nooit gescheiden geweest.
Bijna alle artikelen in deze aflevering van InZicht gaan op de een of andere manier in op de vraag ‘Wat is werkelijkheid?’ Ik wens u veel plezier en inzicht toe bij het lezen.

Jan Koehoorn

Zeer ongeloofwaardig en in strijd met de realiteit
Een sprookje van Taetske Kleijn

Er was eens een land waar men vredig en tevreden met elkaar leefde. Tot de Koning een nachtmerrie kreeg. Hij droomde dat hij een Koning van niks was. Het hele land ging gebukt onder zijn waardeloze beslissingen en er werd achter zijn rug over hem gefluisterd. Hij droomde een broeierige sfeer van samenzwering, giechelende meisjes die snel hun gezicht in de plooi trokken als hij langskwam, gesprekken die verstomden. Hij spande zich tot het uiterste in om het allemaal weer in orde te maken, maar niks lukte. Hij droomde dat hij plotseling vanachter een deur werd aangevallen. Op de achtergrond klonk gejuich ‘Hoera! Weg met de Koning!’ Vechtend voor zijn leven probeerde hij te schreeuwen: ‘Ik bedoel het goed!’ Maar er kwam geen geluid over zijn lippen…

Taal misleidt.
Aad Breed

Het belangrijkste communicatiemiddel tussen mensen is taal. Voor een goed functioneren zijn ze er afhankelijk van. Met taal achten ze zich ook in de dagelijkse werkelijkheid, in de realiteit. Maar is deze door taal gedomineerde werkelijkheid wel de zelfde als onze directe ervaring van de werkelijkheid? En als deze niet dezelfde zijn, welke ervaring is dan de ware? 

Het licht dat ik ben
J.C. Amberchele

De analogie met een droom of een film wordt dikwijls gebruikt de ware realiteit te vergelijken met wat wij meestal als realiteit aanzien. Met behulp van een eenvoudig ‘experiment’ krijgen deze analogieën een bevestiging en een levende betekenis.
(…)
Tot daar die analogieën. De vraag is: zijn ze ook geldig? Hoe kan ervaring de metafoor bevestigen en de metafoor de ervaring? Hoe kan ik weten dat dit alles niet gewoon een oefening is in hersengymnastiek? 
Jaren heb ik met deze vraag geworsteld. Ergens binnenin wist ik dat ze geldig waren. Er waren glimpen, vluchtige momenten van Waarheid, maar ik wou iets concreters, een toets. 
Het gekke is dat de eerste ervaring kwam zonder vuurwerk. Ik was verrast, zeker, verrast hoe gemakkelijk het was, ja, verwonderd door de implicaties. Maar het was slechts nadat ik de oefeningen over een periode van maanden had herhaald, dat de omvang van de betekenis begon door te dringen. Er waren geen weken van gelukzaligheid, er waren geen veranderingen in mijn gewoonten. Dezelfde gedachten, gehechtheden en angsten bleven doorgaan...

Realiteit, 
hoe ga je ermee om?
Mieke Berger

Realiteit: een illusie? Maya? Een zinsbegoocheling? Allemaal goed en aardig, maar als je het zo niet ervaart, zit het dagelijks leven vol uitdagingen, is er veel pijn en lijden, afgewisseld door momenten van betrekkelijk geluk. Het helpt dan weinig op intellectueel niveau te weten dat het allemaal niet echt is. 
(…)
Als eenmaal bewustheid en helderheid op dat punt doorbreken, verandert het proces van waarnemen. Er worden gedachten waargenomen, zonder automatisch op de gedachten te reageren. De automatische kettingreactie van het denken wordt doorbroken. Er is geen denken, geen verleden en geen toekomst. Identificatie met wie of wat we (denken te) zijn ontbreekt. Er resteert alleen ZIJN, dat altijd NU is.

Beleving van de werkelijkheid 
Fokke Slootstra

De Werkelijkheid Is. Elke poging de Werkelijkheid te beschrijven is een concept, een beeld van die Werkelijkheid en niet de Werkelijkheid. Toch kan het beschrijven en delen van onze ervaringen over die Werkelijkheid ertoe bijdragen om meer van onszelf bewust te worden. 
Aan de hand van een metafoor van J. Welwood beschrijf ik in dit artikel drie vormen van ons werkelijkheidsbeleven: (1) de werkelijkheid van hoe we gevormd zijn, het onware zelf, (2) de werkelijkheid van een gezond zelfbesef, het ware zelf en (3) de spirituele werkelijkheid waarin alle identificatie met zelf, gevoel of lichaam losgelaten is.

Ter herinnering aan Erik van Ruysbeek (1915-2004) 
Alles is alles in alles.
Marcel Messing

We zaten aan tafel, een paar jaar geleden. Ons gesprek ging over de Bhagvad Gita en de raakvlakken ervan met enkele logia uit Het Evangelie van Thomas. Er hing een bijzondere sfeer, een sfeer die ik al eens eerder ervaren had toen we samen in zijn bibliotheek zaten en elkaar minuten lang aankeken, na een gesprek over sterven vóór de dood. In Zangen van Ongrond, trachtte ik die sfeer toen weer te geven.
“Zacht glanzend viel het licht door het raam van de bibliotheek. Overal stonden boeken op de schappen. Hoog opgestapeld. Her en der archiefmateriaal. Een bureau vol notities en boeken. Enkele pennen en wat losse papieren. Toch hing er een sfeer van verstilling. Wat ontbrak was de muziek van Johan Sebastian Bach. Maar ontbrak deze wel? Er hingen trillingen vanuit de harmonie der sferen. Duizenden onzichtbare trillingen van een omineuze koraal werden steeds opnieuw uitgestort.

Schoonheid, verschrikkelijke, 
sterven doet gij mij 
en stervend sterven 
en nooit gestorven zijn 
om dieper eeuwig nog te sterven.” (Erik Van Ruysbeek) 

Stilte & aandacht.
Han van den Boogaard

Niets had me voorbereid op de verlatenheid van de bergtop in de Himalaya, waar ik in de lente van 1981 was beland. Ver weg beneden me slingerde zich een rivier door een diep dal. De berg Manaslu rees als een onmetelijk grote, witte toren boven alles uit. Hij was heerser over het landschap en zo dominant aanwezig dat het leek alsof ik hem had kunnen aanraken als mijn armen wat langer waren geweest. Een paar gebedsvlaggen vormden de enige aanwijzing dat hier ooit eerder mensen waren geweest. De gerafelde doeken maakten een klapperend geluid zodra de wind er langs waaide. Ik leek doelloos rond te drijven in een zee van stilte. Ik zat op een rots en keek alleen maar. Langzaam maar zeker begon de stilte bezit van me te nemen. Er viel niets meer te zeggen. De leegte om me heen verspreidde zich binnenin me. Ik werd zo leeg en stil van binnen, dat ik ook tegen mijzelf niets meer te zeggen had. Er was alleen nog berg en lucht en sneeuw en wind. Het gevoel van een persoonlijk bestaan was verdwenen.