Woord vooraf 

Deze InZicht gaat over Alexander Smit. In Nederland heeft Alexander jarenlang lezingen (satsangs) gegeven over zelfonderzoek. Hoeveel mensen er precies bij hem op bezoek zijn geweest weet ik niet, maar het zijn er heel veel geweest. Het idee om een nummer van InZicht te laten verschijnen met Alexander als onderwerp bestond al een tijdje, maar om de een of andere reden heeft het toch lang geduurd voordat we genoeg materiaal hadden om er een aflevering aan te wijden. Het probleem is namelijk dat er erg veel anekdotes en verhalen over Alexander de ronde doen en wij wilden geen blad vol anekdotes en verhalen. Wij wilden een InZicht waarin vooral aan de orde kwam wat de kennis was die hij doorgaf. Dankbetuigingen van (ex)-leerlingen zijn mooi en waardevol, maar wij wilden vooral naar de inhoud. Wat was nu precies zijn verhaal?

De meeste mensen komen via boeken in aanraking met zelfonderzoek volgens de traditie van de Advaita. En er zijn héél wat boeken over Advaita! Ikzelf heb tussen mijn 25ste en 30ste ook de meeste boeken die er toen waren wel gelezen. Osho (toen nog Bhagwan), Krishnamurti, Wolter Keers, Nisargadatta Maharaj, Krishna Menon, Ramana Maharshi, noem maar op. En hoe meer boeken ik las, hoe duidelijker mij werd dat ik zelf ook een keer naar een 'echte guru' moest. Via het boek 'Bewustzijn' kwam ik op het spoor van Alexander. Aan de ene kant had ik al zoveel boeken gelezen dat ik het vermoeden had dat ik het hele zelfonderzoekverhaal wel snapte, maar aan de andere kant miste ik toch nog iets. Ergens was het niet helemaal duidelijk.
Het verschil tussen lezen over zelfonderzoek en op satsang gaan bij Alexander ervaarde ik ongeveer als het verschil tussen lezen in een kookboek en eten. Zijn kracht was om onmiddellijk to the point te komen. Je kon nog zoveel dingen menen te weten, maar daar had je niets aan. Zelfonderzoek bleek iets heel anders te zijn dan lezen óver zelfonderzoek, of praten óver zelfonderzoek.
De manier waarop ik gewend was te leren, was dat je eerst iets leert en dat je dat vervolgens gaat toepassen. Zo had ik Advaita ook benaderd en bij Alexander werd me duidelijk dat die methode totaal niet werkte. Neem als voorbeeld het gevoel angst. Er zijn ik weet niet hoeveel boeken volgeschreven over "Hoe kom ik van mijn angsten af?" Dus je leert een methode of een vaardigheid en vervolgens ga je die toepassen.
Als het onderwerp 'angst' op satsang behandeld werd ging het heel anders. Alexander kon dan bijvoorbeeld vragen: "Wat is het probleem?"
"Nou, dat ik vaak bang ben."
Dan zei hij: "Angst op zich is nooit het probleem. Het probleem is dat je ervan af wilt. De oplossing is het probleem."
Wat een ontdekking! Vanuit gewoonte heb ik geleerd, dat zodra er angst is, ik daar zo snel mogelijk van af moet zien te komen. Maar nu doe ik een stap terug, en dan zie ik een gevoel en een hele serie gedachten. En als ik nog wat beter kijk, wordt het gevoel op zich hoe langer hoe interessanter, want die gedachten zijn geheugen en dat gevoel is nu. En geen probleem! En zo gemakkelijk en direct. Werkelijke kennis is eigenlijk gewoon het waarnemen van het verschijnsel zelf, en toegepaste kennis zegt altijd: "Ja, en nu, hoe nu verder?"
Ga maar na: je zult niet snel op satsang de vraag stellen: "Gisteren was ik zó vrolijk, wat moet ik daar nu toch mee?" Het gaat altijd over gevoelens waarvan we geleerd hebben dat ze niet wenselijk zijn. En dat is toegepaste kennis. Werkelijke kennis vertelt je wat er ís. De kracht van Alexander lag hem in het snel duidelijk maken van dit soort dingen.
Ik wens u veel inzicht toe bij het lezen en tot slot tóch een anekdote: toen ik hem belde om te vragen of ik langs kon komen op satsang, antwoordde hij: "Dat is goed, als je maar niet op zoek bent naar UFO's of kabouters".

Jan Koehoorn

Waar wringt de schoen?

Gesprek met Alexander Smit.

Mijn gefixeerde idee is dat ik naar iemand toe moet gaan die verder gevorderd is dan ik, die mij laat zien waar ik in vastzit.

Herinneringen aan Alexander Smit

Prajnaparamita (Susan Frank)

Begin jaren tachtig, een zolderkamertje in Utrecht, we waren met z'n vijven. Iemand had me verteld dat daar een 'meneer' kwam praten. Dat zou misschien wel iets voor mij zijn. Voor het eerst hoorde ik die avond iemand praten, 'straight as an arrow'. Mijn oren waren gespitst, geen woord ontging me. Na twee uur duizelde ik alle trappen af naar buiten. Er was geen enkele herinnering van waar deze avond over gesproken was.

Niets aan de hand

Uit een bijeenkomst met Alexander Smit

Vraag: Wat is werkelijkheid?

Alexander: Er is een verschil tussen 'werkelijkheid' en 'uiteindelijke werkelijkheid'. Wat vorm aanneemt, kan nooit uiteindelijke werkelijkheid zijn. Vorm is aan verandering onderhevig. Als je het onveranderlijke zoekt, moet het per definitie iets zijn dat geen vorm heeft. Geen kleur, geen smaak, geen geur. Dat waar vorm in verschijnt, kan nooit van vorm veranderen omdat het geen vorm is. Het is dat wat vorm mogelijk maakt.
Het wonderlijke is, dat zolang je in een lichaam rondloopt, je met beide aspecten tegelijk te maken hebt. Het is een homogeen geheel en niet met elkaar in conflict. Als ik koorts heb, is dat een verandering die ik waarneem in het onveranderlijke zijn. Mijn zijn of waarnemendheid wordt er niet door beïnvloed, op geen enkele manier. In het onveranderlijke Zijn worden verschijnselen, veranderingen, waargenomen en dat is het enige wat er gebeurt.

Liefde op zoek naar zichzelf.

Alexander Smit

Wij houden wel van mensen, maar we verwachten zoveel terug. Het heeft altijd een doel, het is een handeltje. Je zou onbekommerd van mensen moeten houden, je niet bekommeren om het resultaat. Of ze van jou houden is van geen enkel belang. Het probleem is, dat je altijd hetzelfde terug wilt hebben. Heel veel ellende ontstaat uit het feit dat je liefde niet beantwoord wordt. Je moet nooit gaan zitten wachten of die ander ook van jou houdt, daar heb je niets aan. Bekommer je er niet om of een ander van je houdt, stort een emmer van liefde op mensen uit en laat ze het maar bekijken.

Hoort contemplatie bij zen?

De beoefening van het oneindige verlangen.

Evert Dekker

Wat is mystiek? Mystiek kan omschreven worden (Van Dale) als "hartstochtelijk streven naar de bijzondere vereniging van de ziel met God en van God met de mens". Mystiek wordt beoefend door middel van contemplatie, letterlijk: de beschouwing, en dan vooral de innerlijke, geestelijke beschouwing. Ik heb mij afgevraagd, is er een relatie tussen contemplatie en zazen? Daarvoor wil ik eerst dieper ingaan op de vraag wat contemplatie is. Hoe verhoudt die zich tot meditatie? Waarop richt zich de contemplatie? En tenslotte: hoort contemplatie eigenlijk wel bij zen?
(.)

Leven in waarheid, leven in ruimte

Brief aan tantra-leerlingen

Daniel Odier

Het moeilijkste en spannendste moment in elk spiritueel onderzoek is wanneer ons zelfbeeld in stukken breekt en als een cocon van ons afvalt. Ineens zien we het beeld dat we van onszelf hadden met al onze fantasieën en projecties als een dode bekleding: een omhulsel zonder leven. Het trillende, geheime, waarachtige en heilige wezen, ongevoelig voor elke innerlijke of uiterlijke conditionering, verschijnt in het heldere licht. We komen op een punt waar wij geen zelfbeeld meer hebben en waar we met de werkelijkheid gaan samenvallen.

Dit veroorzaakt angst. We weten dat we een structuur verlaten zonder de garantie dat een andere het zal overnemen. Alsof men de steiger onder zijn voeten ziet afbreken. Ons zelfbeeld lijkt ons overbodig. We raken eindelijk aan de realiteit van het zijn. De verleiding om opnieuw een kunstmatige constructie op te bouwen of om weer in het beschermende cocon te kruipen is groot.
(.)

"Maak ik mezelf duidelijk?"

Uitspraken van Alexander Smit

Jan-Willem van den Braak

In december 1996 stond ik op een dag in de kelder van de Slegte in Den Haag een boek van Jan Foudraine te lezen over zijn zoektocht bij Bhagwan en anderen, met de aansprekende titel Jaren van voorbereiding. Helemaal aan het slot vermeldde hij met veel respect ene Alexander Smit. Ik had nog nooit van hem gehoord, maar direct wilde ik hem zien. Via de uitgever van Foudraines boek kwam ik aan zijn telefoonnummer en tot mijn verrassing kreeg ik hem direct aan de lijn. Een kort gesprekje. Ik vertelde wat over mijn bezoek aan Ramesh Balsekar twee jaar eerder en hij nodigde mij uit voor zijn wekelijkse 'teaching'. Het ging allemaal verbazingwekkend vlot.

Wat wil je eigenlijk?

Alexander Smit

Bezoeker: ik vind het heel onbevredigend dat ik niets kan doen voor zelfrealisatie.
Alexander: Dat 'iets doen' is een interessant punt. De Advaita heeft die prachtige wurggreep om het ego heen: de greep van het 'niet doen'. Daarmee wordt die kramp steeds groter. Je kunt niets doen. Niets helpt. Maar, voor wie is dat onbevredigend? Wat wil je bevredigd zien?
Je kunt doen wat je wilt: dat 'ik' wordt nooit bevredigd. Het is onderdeel van je doen-strategie om het sluitend te maken met allerlei ideeën die wel een halve bevrediging geven, maar een ik kan nooit bevredigd worden.
De waan is dat je denkt: dit gaat mij bevredigen, mij gelukkig maken. Wanneer de werkelijkheid dan anders is dan je dacht, in negatieve zin, heb je een onbevredigd gevoel. En dat houdt niet op. Het gaat maar door, met steeds andere ideeën. En je doet precies hetzelfde op spiritueel gebied. Je verandert alleen van label. Je hebt zelfrealisatie tot doel gemaakt en dat is de hindernis. Je hebt die zelfrealisatie tot doel gemaakt vanuit het oude mechanisme om bevrediging te vinden in een doel. Daarmee schuift zelfrealisatie steeds naar achteren op, zoals de horizon. Nooit onderzoek je die strategie: waar ben ik nou eigenlijk mee bezig? Waar heeft al mijn existentieel geploeter toe geleid?

Vluchtweg 631: spiritualiteit

Hans Laurentius

Meditatie en zelfonderzoek zijn geen heilmiddel om van angst en onrust af te komen. Het zijn benaderingen die blootleggen hoe je feitelijke manier van zijn is. Het dient ertoe je helder, pijnlijk bewust te maken van je eindeloze neiging op de loop te zijn voor wat-is.

Meditatie maakt helder hoe je steeds naar oplossingen zoekt, steeds vermijdt en uit de weg gaat wat er feitelijk gaande is. In vele gevallen is spiritualiteit niet veel meer dan de zoveelste poging te ontkomen aan je feitelijke ongerustheid (of wat dan ook). Je ideeën over verlichting hebben daarom een rechtstreekse relatie tot deze angstbeweging. Bijvoorbeeld: 'als ik verlicht ben, ben ik nooit meer bang', enz.

Over verantwoordelijkheid en intelligentie

Een interview met Timothy Schoorel door Janneke Jurjens.

Tijdens een satsang van je, die handelde over de vrije wil, keuzevrijheid en het nemen van verantwoordelijkheid meende ik van jou te begrijpen dat jij vindt dat ieder mens de mogelijkheid heeft om te kiezen. Dit in tegenstelling tot een aantal andere leraren die aangeven dat er niets te kiezen valt. Wat bedoel je precies als je zegt dat je de mogelijkheid hebt om te kiezen en waarin ben je het niet eens met andere leraren?
Het 'kiezen' is iets wat uit de evolutie is gekomen. Een dier bijvoorbeeld volgt zijn instincten en is zich daar niet of nauwelijks van bewust. Het maakt dus geen bewuste, intelligente keuzes. Keuzes kunnen maken is een enorm evolutionair voordeel, omdat je daardoor op een intelligentere manier met dingen om kunt gaan. Dus de keuzemogelijkheid zit ingebakken in de intelligentie van de mens en daarmee gaat verantwoordelijkheid gepaard. Vermoedelijk beschouwen die leraren waar je het over hebt, verantwoordelijkheid als iets persoonlijks. Voor de meeste mensen is dat zo. Die zeggen: "Ik ben verantwoordelijk." Wat verantwoordelijkheid met een 'ik' te maken heeft weet ik niet, maar om even terug te komen op die leraren. als die er ook vanuit gaan dat verantwoordelijkheid met een 'ik' te maken heeft, dan kan daaruit volgen dat er geen verantwoordelijkheid is, omdat er geen 'ik' zou zijn. Mijns inziens heeft verantwoordelijkheid, het kunnen maken van bewuste keuzes, niets te maken met een of ander ik, maar heeft het te maken met de intelligente natuur van de mens.

Contact met je bron herstellen

Over Advaita & Jin Shin

Johan van der Kooij in gesprek met Mieke Berger

Zo op het eerste gezicht lijkt het boek van Mieke Berger 'Oorspronkelijke Jin Shin' (1) te gaan over een Japanse natuurgeneeswijze. Als ik begin te lezen, wordt het me al snel duidelijk dat de omschreven methodiek zonder pardon verwijst naar onze diepste, non-duale bron. Jin Shin kan zelfs als een uitleg worden gezien hoe het ongemanifesteerde (Shin), het gemanifesteerde (Jin) voortbrengt. Mieke Berger woont en werkt in Costa Rica en is specialiste op het gebied van alternatieve healing.
(.)