Nr.3 - septermber 2008: Seksualiteit en relaties

Sexualiteit en relatie

Al heel lang wordt liefde in onze cultuur beschouwd als een gevoel, het meest begerenswaardige gevoel dat we kennen. Maar gevoelens zijn veranderlijk. Je kunt er niet op vertrouwen dat ze lang zullen blijven bestaan. Je kunt heel verliefd op iemand zijn en een maand later weinig of niets meer voor die persoon voelen. Gevoelens slaan op een zeker moment onvermijdelijk om in hun tegengestelde. We interpreteren onze ervaringen op basis van emoties en gevoelens, in plaats van de ervaring gewoon te zijn. Het heen en weer geslinger tussen goed en slecht, fijn en niet fijn legt een waas over de werkelijkheid.
Ook seksualiteit wordt op die manier ervaren: als een emotie die, het liefst onmiddellijk, om ontlading vraagt. Dat maakt het beleven ervan gecompliceerd, want hierdoor wordt seksualiteit een verwarrend mengsel van lustbevrediging, ego-manifestatie, liefde en onzekerheid. We vergeten onderscheid te maken tussen de vloeibaarheid van de liefde en de dwingende eisen van de emotie. Liefde in haar zuiverste gedaante is onuitputtelijk en onvoorwaardelijk. Ze is nooit dwingend en stelt geen eisen, en kan daarom geen emotie zijn.
Emotionele hebzucht, die meestal een onderdeel vormt van onze seksualiteit, is altijd op zoek naar bevrediging. In het orgasme vindt hij een tijdelijk einde. Als je liefhebt met zo'n eindpunt in gedachten, komt het liefhebben zelf ook tot stilstand. Alleen door je niet meer te identificeren met de emoties rondom seksualiteit verbreek je je gehechtheid eraan en maak je ruimte voor een andere, onpersoonlijke vorm van liefde. In India noemt men die van oudsher ‘karuna'. Het is wellicht veelbetekenend dat we er in onze eigen cultuur geen apart woord voor hebben.

Het thema ‘seksualiteit en relatie' wordt in deze InZicht uitgediept. Philip Renard licht een tekst over het mannelijk en vrouwelijk principe toe die hij enkele jaren geleden schreef. Hij laat zien dat onze ware natuur aangeduid kan worden als ‘de toestand waar noch man noch vrouw is'. Die toestand is de kern van de werkelijk intieme relatie, maar ook van satsang. Douwe Tiemersma belicht in het interview dat Pia de Blok met hem had de fundamentele problemen die vaak een relatie binnensluipen. Er wordt eigenlijk altijd gezocht naar een gevoel van eenheid, maar elk persoonlijk motief maakt het in principe onmogelijk om die eenheid ook daadwerkelijk te vinden. Mieke Berger onderzoekt in haar artikel verschillende aspecten van de seksualiteit, zowel plezierige als frustrerende. "Seks en een nieuw bankstel hebben veel met elkaar gemeen. De spanning behorend bij een onvervuld verlangen wordt opgebouwd tot het moment waarop dat verlangen bevredigd wordt." Zo'n mechanisme kan onmogelijk leiden tot een staat van permanent geluk, is haar stelling. In het interview met de Zwitserse tantraleraar Daniel Odier gaat deze diep in op het verschil tussen persoonlijke en onpersoonlijke liefde, en de ruimte die partners nodig hebben binnen een relatie. "Het is absoluut noodzakelijk dat de ander elke minuut nieuw is, opdat de ruimte in de niet-relatie die je met iemand kunt hebben zich kan manifesteren." Dick Sinnige ten slotte belicht in een reeks korte statements het spirituele aspect van de seksuele liefde. Door het verlangen binnen te gaan met je volle bewustzijn, zegt Dick, vloeit seks over in meditatie.
Verder in deze InZicht een interview met Jeff Foster, een jonge, relatief onbekende non-dualistische leraar die afgelopen mei voor het eerst in Nederland te zien was. Veel thema's komen aan bod, met als voornaamste de rol die een spirituele leraar kan spelen, ondanks het feit dat zijn fundamentele vrijheid onmogelijk over te dragen is. Joan Tollifson sluit in haar artikel deels aan bij het thema van dit nummer door te stellen dat gewaarzijn een ander woord is voor onvoorwaardelijke liefde. Een zonder voorwaarden accepteren van wat is en begrijpen dat je de totaliteit van het bestaan bent, geven een vrijheid die ook wel liefde genoemd wordt. In ‘De druppel en de zee'geeft Lenne Gielis als trainer-coach haar kijk op het fenomeen overgave. "Door jezelf in de diepte te laten vallen zonder vooraf te zorgen voor een veilige landing, geef je vertrouwen aan de kracht waardoor je leeft." En dan is er nog aandacht voor Robert Adams, een Amerikaan die sterk werd beïnvloed door Ramana Maharshi en die in de jaren '90 enige tijd satsang gaf aan huis. Anurago Frese beschrijft wat de satsangs met haar deden en hoe Adams de traditionele advaita op eigentijdse wijze verwoordde.
Verder vermelden we nog graag dat in dit nummer voor het eerst de rubriek ‘Recente uitgaven' is opgenomen, met korte besprekingen van recent verschenen boeken die niet in een recensie aan bod zijn gekomen.

Relatie en seksualiteit, hoe vaak zijn ze niet een bron van onzekerheid en frustratie? En hoe zijn problemen op dit gebied op te lossen? Barry Long, de Australische leraar die veel nadruk legde op liefde en seksualiteit, had een eenvoudig antwoord: "Als de vrouw bemind wordt zonder de haast van eigenbelang, opent ze zich als een bloem en vloeit de onbeschrijflijke spirituele schoonheid van de vrouw over in de man. De liefde tussen man en vrouw is het begin van de liefde voor God."

Han van den Boogaard

Hoe Licht en Vrede ‘verschillend' werden

Philip Renard

... Het is niet mijn bedoeling het seksuele leven hier meer openlijk of ‘openbaar' te maken. Integendeel. Intimiteit is de enige ware basis. Zodra je hierover spreekt, liggen de misverstanden al om de hoek. Vandaar dat dit alles alleen maar voor degenen is die de werkelijke kuisheid en het mysterie van het ‘bruidsvertrek' herkennen, zoals het Evangelie van Philippus het noemt.
- "Het bruidsvertrek blijft echter verborgen.
- Het is het heilige in het heilige."5

Wat we werkelijk zijn is ongeboren. Nooit man of vrouw, of een ander aanwijsbaar fenomeen. We zijn altijd alleen maar Bewustzijn, nooit begonnen, niet verwelkend of verblekend.
Wat geboren is, is man of vrouw, en dit ‘zijn' we tijdelijk.
Ook al zijn we man noch vrouw in de uiteindelijke werkelijkheid, toch blijkt dat we dit nog steeds belangrijk vinden - ja, velen ervaren het zelfs als het belangrijkste wat er is, vanwege de grote aantrekkingskracht die op dit gebied bestaat, en de vervulling die als mogelijkheid erin besloten lijkt te liggen.
Wat voor je ogen verrijst is tijdelijk, per definitie, en toch is het de opening naar het Tijdloze - als je bereid bent om te luisteren. Het is roerloos, en daarom spreek ik van verering, of aanbidding. Roerloos, ook al gaat het gepaard met trilling, en eventueel zelfs hevige trilling.
(...)

-------- 

Relaties

Douwe Tiemersma - interview door Pia de Blok

Eenzaamheid, is dat de kern van de oerbehoefte aan een relatie?
Eenzaamheid is afgescheiden zijn. Mensen proberen het probleem van de eenzaamheid op te lossen door in contact te komen met anderen. Dat is een juiste weg. Er is dan een verruiming van de eigen sfeer, een overlapping met die van anderen. Maar het is duidelijk: als de afscheiding niet volledig verdwijnt, blijft eenzaamheid bestaan. Het samengaan met anderen vindt meestal plaats tot op een bepaalde hoogte.
Het probleem is dat mensen wel eenheid willen, maar zichzelf daar niet aan willen overgeven. Ze willen eenheid, zonder de eigen persoonlijke vormen te verliezen. Ze willen volledige liefde, maar ze beperken die meteen. Dat kan per definitie niet en dat geeft een groot conflict. Dat is het tragische van mensen.
(...)

----------

Nu ontwaken: de eenvoud van wat is

Joan Tollifson

Als klein meisje kreeg ik van mijn moeder vaak een emmer water en een kwast om op de stoep te schilderen. Die stoepschilderijen verdwenen na een paar minuten, maar dat gaf niks, want ik genoot louter van het doen. Het was helemaal goed zoals het was. Op een ander punt in mijn leven, toen ik studeerde aan de kunstacademie, vroeg ik me in alle ernst af of het wel de moeite waard was om te schilderen als ik geen Leonardo of Picasso was. De speelsheid en nieuwsgierigheid die kinderen zo vanzelfsprekend hebben, raakten overschaduwd door de poging iets van mezelf te maken, ‘me' tot een succesverhaal te maken.
Zelfs als het gaat om ontwaken uit mijn eigen verhaal, is het vaak zo dat er een nieuwe versie van het verhaal ontstaat, met een focus op hoe spiritueel ik bezig ben, hoe aandachtig ik aan het mediteren ben, of ik al verlicht ben of niet. Maar dat ‘ik' waar we ons zo druk over maken, kon wel eens ingebeeld zijn, en dus hoegenaamd niet echt.
Hoe kunnen we dat vaststellen? Is het mogelijk om uit deze mentale luchtspiegeling te ontwaken? En wat ontwaakt er dan? Ben ik dat?
(...)

---------------

Alles is goed

Anurago Frese over Robert Adams

In januari 1997, twee maanden voordat Robert Adams dit aardse leven verliet, woonde ik driemaal een satsang met hem bij in Sedona, in de Amerikaanse staat Arizona.
Hij kon niet meer spreken. Een ziekte (hij zou zelf zeggen een ‘zogenaamde' ziekte) had hem gedeeltelijk verlamd en zijn spraakvermogen was zo goed als verdwenen. De satsang vond plaats in een ruim woonhuis in een buitenwijk. Iedereen had een kussen meegebracht en zat op de grond. Een warme, gezellige sfeer heerste in de ruimte, waar mensen elkaar hartelijk begroetten. Het was uitgesproken gewoon en informeel allemaal, er was geen sfeer van heiligheid, geen meditatieve achtergrondmuziek, niets plechtigs.
(...)

----------------

Ruimte en vibratie

interview met Daniel Odier

De liefdesrelatie en de relatie met een meester bevatten beide vaak neurotische kenmerken. Ruimte geven en niet vasthouden aan een specifiek beeld van de ander zijn noodzakelijke voorwaarden voor een open en eerlijke relatie waarin stilte en vibratie essentieel zijn.
Er bestaat nogal wat verwarring over het woord ‘liefde'. Het roept een gerichtheid op naar iets of iemand, met bezitterigheid en jaloezie als achtergrond. Hoe kan men onderscheid maken tussen deze ‘persoonlijke' liefde en een liefdeskwaliteit die raakt aan het onpersoonlijke?
(...)

----------------

Alles is al volledig ontwaakt

Jeff Foster - interview door Han van den Boogaard

... Als de vragen wegvallen, is er plotseling een weten. Het is niet in woorden te vatten, en op het moment dat je erover probeert te praten, zit je al in de droom, in het denken. Maar het is zo overduidelijk dat het jou niet nodig heeft om begrepen te worden. Het heeft ook niet met jou te maken, het heeft niets te maken met leerlingen en leraren. Op de een of andere manier kan het met elkaar gedeeld worden. Dat is eigenlijk het wonderlijke. Maar als ik iemand probeerde te zijn die non-dualiteit probeert over te brengen, zou ik dat niet kunnen. Die Jeff moet eerst plaats maken, die moet stoppen met leraar spelen. Het heeft helemaal geen leraar nodig, daar is helemaal geen behoefte aan. Het geniet ervan zichzelf tot uitdrukking te brengen. Dat is de ontmoeting, dat is het intieme. Het is niet zo dat ik het naar jou toe tot uitdrukking breng, het brengt zichzelf tot uitdrukking, naar niemand toe. Dat heeft iets heel moois. De eerlijkheid ervan is heel bijzonder.
(...)

------------

De keten van verlangen en bevrediging

Mieke Berger

Staat seksualiteit ons in de weg of is het juist een middel om tot zelfrealisatie te komen?
Een ruwe schatting is dat zeker de helft van alle klachten die tijdens de sessies in mijn healingpraktijk worden geuit op een of andere wijze direct of indirect te maken heeft met seksualiteit. Klachten variëren van geen seks, geen bevredigende seks, te weinig seks of te veel seks. Meer in het algemeen gaat het dus over onvrede met de rol en de praktijk van seksualiteit binnen de relatie en een onbevredigende (huwelijks)relatie. Niet zelden is de onmogelijkheid om wederzijds aan elkaars (seksuele) verlangens tegemoet te komen het achterliggende probleem.
Seksualiteit kan aanleiding geven tot verwarring en dus is het wenselijk en noodzakelijk om goed te kijken naar de rol ervan in de relatie. Uiteindelijk kan seksualiteit om welke reden dan ook een obstakel zijn voor een gelukkige en harmonieuze relatie.
(...)

-------------

Geborgen in extase

Dick Sinnige

Gedachten trekken je in toekomst en verleden. Liefde verleidt je om hier en nu te zijn. Hier en nu ben je gelukkig, precies met wat er is. Als je erover gaat nadenken, dan kom je als man en vrouw nooit tot elkaar. Maar als je intuïtief meegeeft met de liefdesstroom, dan ben je al één. Je geliefde maakt je compleet, je geliefde is de poort naar totaliteit. In de omringende schittering van liefde is het Zelf voortdurend aanwezig, uit zichzelf stralend en de waarnemer van alles.
(...)

---------------

De druppel en de zee - over overgave en levensbereidheid

Lenne Gieles

Eigenlijk hoef je voor overgave niets te doen, alleen iets te laten. Overgave is als het drijven in een rivier, waarbij je helemaal kunt ontspannen in de bewegende stroom. Je geeft je vertrouwen aan het water dat je draagt. Je laat je meenemen door de stroom, terwijl je nog niet weet waarheen die je voert. Wat je wel diep van binnen weet is: waar je naartoe drijft is hetzelfde als waar je vandaan komt, je oorsprong.
Dit beeld lijkt heel eenvoudig en aanlokkelijk, maar toch is overgave uiterst moeilijk, want zonder het te merken houd je die natuurlijke gang van het levenswater tegen. Je persoonlijkheid, of ego, verzet zich voortdurend tegen wat het leven je aanreikt. Op een bepaald punt in je leven komt echter de behoefte op om je over te geven aan iets wat dieper is dan je persoonlijkheid. In die realisatie geef je beetje bij beetje je verzet en je pogingen om je leven zelf in de hand te houden, op. Je begint je langzaam te ontspannen en bespeurt daarin iets groters waarin je jouw ‘ik' kunt loslaten. Dat voelt aan als leeg worden, waarbij tegelijkertijd je cellen meer licht toelaten.
(...)

--------------------

Rubrieken:

- Reeks "Wat is advaita?"
Jean Klein: "Twee paden"

- Column: "Kama Sutra voor vrouwen" door Helena Klitsie

- Boekbesprekingen van:
Aad Breed (Tralies van taal), Philip Renard (Ik' is een deur), Tony Parsons (Alles of niets), Robert Hartzema (psychologie van het boeddhisme), Hari Prasad Shastri (De yoga vh zelfbewustzijn), Marloes Lasker (Zho - een jaar uit het leven van een doofblinde vrouw), Justus Kramer Schippers (Living from Neutrality)

- Mededelingen - Agenda