Nr.4 - november 2008: Opvoeding

Onderwijs en opvoeding

(...)
Vanuit de non-dualiteitsgedachte valt er genoeg te zeggen over het thema van deze InZicht. Een reeks auteurs heeft dat dan ook gedaan. Douglas Harding vertelt onder welke druk kinderen staan als ze gedwongen worden hun oorspronkelijke identiteit als Eerste Persoon Enkelvoud op te geven. Op voor hem typerende wijze laat hij vervolgens zien hoe hij ze weer in contact trachtte te brengen met die oorspronkelijke identiteit. In een interview met Pia de Bok bespreekt Douwe Tiemersma een aantal praktische zaken en heikele punten op het gebied van de opvoeding. Het komt er volgens Douwe vooral op aan als opvoeder eerst weer jezelf te worden, om van daaruit het kind de helderheid, openheid en liefde te kunnen bieden die het nodig heeft. Joannika Ring hanteert in haar artikel een nogal ongebruikelijke invalshoek: zij laat het kind zelf vertellen hoe het zijn opvoeding ervaart en wat voor ouders het zich zou wensen. Luc Teuwen geeft vanuit zijn ervaring als therapeut aan dat het ego eerst stevig dient te worden opgebouwd, zodat het kind de wetten van de maatschappij en de materie leert kennen, alvorens het kans maakt het ego weer af te breken. De opvoeder rest, net als alle andere persoonlijkheden, niets anders dan op zoek te gaan naar zichzelf.
Deze auteurs schetsen, samen met nog enkele anderen, een helder beeld van wat het non-dualisme opvoeder en kind aan handreikingen te bieden heeft.
Verder in deze InZicht een dialoog van Jan Kersschot waarin hij op systematische wijze de denkfouten van zijn gesprekspartner probeert bloot te leggen. In een interview met Maiken Larsen geeft Shantimayi lucht aan haar grote ongerustheid omtrent de toekomst van de aarde en de rol die de mensheid daarin speelt. Jan Koehoorn, ten slotte, beschrijft, op verzoek van een van onze lezers, wat advaita te bieden heeft als het gaat om het omgaan met fysieke pijn. "Als de volle honderd procent van je aandacht bij de pijn zelf is, krijgt je aandacht een andere kwaliteit. De pijn is nog steeds pijn, maar er is dan geen conflict."

Kinderen leren het meest van de manier waarop hun directe sociale omgeving zich ten aanzien van hen en van het leven in het algemeen opstelt. Het is daarom ook niet verwonderlijk dat de thema-artikelen in dit nummer vrijwel allemaal verwijzen naar het zelfinzicht van de ouder als een van de meest wezenlijke ingrediënten van de opvoeding. Maar we moeten het kind ook vooral de ruimte laten om zelf van het leven te leren. J. Krishnamurti benadrukte dat keer op keer als hij met kinderen sprak: "Het gaat om je eigen leven, en geen mens kan je dat leren, geen boek en ook geen goeroe. Je moet bij jezelf in de leer gaan en niet uit boeken leren! We kunnen heel wat over onszelf leren. Het is iets wat nooit ophoudt, het is iets geweldig boeiends; als je van jezelf over jezelf leert, ontstaat uit die lering wijsheid. Dan ligt er een ongelooflijk mooi, gelukkig leven voor je open."

Han van den Boogaard

 

Opvoeden

Douwe Tiemersma - interview door Pia de Blok

Bij een pasgeboren kind is er nog niets ingevuld. Het is nog helemaal open en ontspannen. Hoe kun je als opvoeder het kind vanaf het begin die toestand laten behouden en tegelijk ook een plekje in de wereld laten krijgen?
Bij deze vraag heb je het over ouders die denken: "Ik moet dat kind opvoeden." Je kunt er zo over spreken op het praktische vlak. Hoe het gaat met het kind hangt af van de situatie bij die ouders. Er is een open situatie bij het kind en dat is duidelijk voor die ouders. Als ze het kind zien, vinden ze het prachtig, omdat het totaal open is. Dat trekt aan. Aan de andere kant is er ook een leventje dat groeit en in de maatschappij een plaats krijgt. Als de ouders beide aspecten zien, kunnen beide een plaats krijgen. Allereerst zullen zij die openheid van het kind in zichzelf moeten herkennen. Dan kunnen ze ontdekken dat er een totale openheid kan zijn, terwijl de maatschappelijke processen en relaties op een goede manier doorgaan. Als ze dat niet in zichzelf herkennen, gaan ze zo opvoeden dat de aanpassing aan de maatschappij de nadruk heeft. De herkenning van de openheid hoeft niet tot de periode van het jonge kind beperkt te blijven. Het is echt een punt van bewustwording bij de ouders zelf.
(...)

 

De opvoeder moet op zoek naar zichzelf

Luc Teuwen

Hoewel deze bespiegelingen over opvoeding gaan, kun je onderwijs er naadloos bij aansluiten. Bij beide heerst er de overtuiging van het doenerschap en beide zijn bijgevolg onlosmakelijk verbonden met het fenomeen tijd/toekomst. Er is de intentie jongeren voor te bereiden op deelname aan het maatschappelijke leven.
Die intentie draagt de beweging in zich van ‘worden'. Beide zijn bovendien afhankelijk van de dualiteit ‘ik' en ‘de ander'. Er is steeds de opvoeder en degene die opgevoed moet worden - de onderwijzer en de leerling. Zowel ouders als leerkrachten zijn vaak overtuigd van het idee dat het leven voorbereid dient te worden als je niet ongelukkig wilt worden. Daartoe blijkt er een of ander plan of pad te bestaan. Verantwoordelijkheidszin bijbrengen lijkt de rode draad die door het verhaal van opvoeding én van onderwijs loopt.
(...)

 

Toen we nog heel jong waren

Douglas Harding

Kunnen we er bij de opvoeding van onze kinderen niet voor zorgen dat ze hun oorspronkelijke besef van heelheid niet verliezen, zodat het hele stadium van identificatie met een beperkte persoonlijkheid omzeild wordt? Kunnen wij dat pijnlijke proces van inkrimpen tot een klein mensje om dan vervolgens - in het beste geval - te ontdekken dat dit maar schijn was, niet gewoon overslaan?
(...)

 

De goeroe als opvoeder

Mieke Berger

Als we het over opvoeden hebben, is iedereen ervaringsdeskundige: als kind word je opgevoed, als ouder voedt je op. En als je ouders het niet doen, zal de maatschappij op je gedrag reageren en je waar nodig corrigeren. Goed gedrag wordt beloond, slecht gedrag wordt bestraft. Dat is in de basis waar het in het opvoeden om draait. Daarbij is er voortdurend een spanning tussen de ongebreidelde vrijheidsdrang van het individu en de noodzaak tot aanpassing aan de omgeving.
(...)

 

Pijn - wat moet je ermee?

Jan Koehoorn

Laatst kreeg ik een mail van een lezeres met daarin de vraag hoe er in de advaita tegen lichamelijke pijn wordt aangekeken. Er zijn behoorlijk wat mensen die dagelijks pijn hebben als gevolg van de een of andere aandoening. Heeft advaita daarover iets mede te delen?
(...)

 

Ik wil altijd in een toestand van vrede zijn

Jan Kersschot

Vraag: Tijdens mijn spirituele zoektocht waren er momenten dat ik thuiskwam in mijn ware natuur. Dan is de geest stil en voel ik me zo vredevol en ontspannen. Het voelt buitengewoon goed! Maar enkele momenten of enkele uren later heb ik pijn, is er een conflict met mijn partner, mijn computer begeeft het, mijn nek doet pijn, ik voel me gespannen of wat dan ook, en dan ben ik ontgoocheld.
Het is alsof ik ‘het' verloren ben. Ik wil altijd in een toestand van vrede zijn.....
(...)

 

De plooien in het universum

Han van den Boogaard

Over de consequenties die aan het besef van de fundamentele illusie van de persoonlijke, lichaamsgebonden identiteit vastzitten, zijn alle religies eensluidend: het ik moet zich overgeven aan het Ene dat alles doet en alles veroorzaakt.
Dat is geen onmogelijke opgave als begrepen wordt dat er in feite geen andere optie is, omdat ik en het Ene hetzelfde eeuwig veranderende proces zijn. Pas dan kun je de dingen laten gebeuren zonder het gevoel te hebben ze zelf te veroorzaken en onder controle te moeten houden. Pas dan kun je zonder weerstand te bieden meestromen met je gevoelens, gedachten en ervaringen, als een bal die drijft op stromend water.
(...)

 

Opvoeden door Zijn

Dick Sinnige

Niet voor niets schreef Simon Carmiggelt: "Een opvoeder is een stakker die in het duister tast." Ja, als ergens blijkt dat we eigenlijk van niets weten, dan is het wel als opvoeder. We moeten iets doorgeven, maar wat? En wie doet het?
Het woord ‘opvoeden' suggereert dat we voedsel toedienen. Dat we een ander iets toevoegen, bijvoorbeeld beschaving. We kunnen onszelf glorieuze doelen stellen als naastenliefde voor de ander en zorg voor het milieu. Maar deze doelen zijn gestoeld op een misverstand. Er is geen ander en het milieu ben je zelf. Er is geen buitenwereld, er is alleen Dit.
(...)

 

In ieder van ons zit een eenzame minnaar op onze aandacht te wachten

Shantimayi - interview door Maiken Larsen

Het is voor velen moeilijk om echt vanuit het hart te leven. U schrijft in uw boek over knopen in het hart. Zou dat hier een rol kunnen spelen?
Het was tijdens het schrijven van een brief aan mijn leraar (Sri Maharajji Babaji) dat ik me realiseerde dat er knopen in mijn hart waren: ‘plaatsen' waar ik me afgescheiden voelde, van mezelf en anderen. Het is hierdoor dat je beslist dat je beter, slechter, onwaardig, of juist waardig bent, of je van iets houdt of juist niet. Ik besefte toen dat deze plaatsen opgelost dienden te worden."
(...)

 

Mijn oorspronkelijk gezicht

Joanika Ring

In verhalen over opvoeding komt het kind zelf vrijwel nooit aan het woord. In dit artikel krijgt het kind wel het woord. Het spreekt zijn ouders aan en laat horen hoe het zijn oorspronkelijke openheid verliest en wat de ideale opvoeding zou moeten zijn.
Toen jullie mij voor het eerst in de ogen keken, hebben jullie de Liefde herkend. Jullie hebben gevoeld en geweten met iets samen te vallen, iets zo diep, zo onbegrensd, zo onvoorwaardelijk, zo open - iets van levende schoonheid. Ik reflecteerde slechts je ware natuur. Jullie herkenden je oorspronkelijke gezicht van lang geleden, zonder het zelf te weten. Mijn ogen waren nog als schone spiegels: geen stof, geen oordelen, geen gedachten. Hoe zou ik hebben kunnen denken? Ik had nog geen verleden, geen taal, geen problemen.
(...)

 

Rubrieken:

- Reeks "Wat is advaita?"8 : Jeff Foster "Zeggen wat niet te zeggen valt"

- Column: Opvoeding door Helena Klitsie

- Boekbesprekingen van: Purnima Zweers (Opvoeding en onderwijs, kan het ook anders?), Steve Hagen (Meditatie nu of nooit), Sally Bongers (Everyday Enlightenment), Almaas (The Unfolding Now), Rob van Dijk (Korte kennis)

- Recent verschenen (boekenrubriek)

- Mededelingen - Agenda