nr 1 februari 2010: Hoop en vertrouwen

HOOP EN VERTROUWEN

(...) "Vrijwel de hele dag leef je in vertrouwen," zegt Prajnaparamita in haar thema-artikel, "maar je ziet dat als iets vanzelfsprekends en je beseft niet hoe groot je vertrouwen eigenlijk al is." Vertrouwen speelt in haar ogen een rol op het pad naar ontwaken, maar "echt vertrouwen is daar waar vertrouwen geen onderwerp voor je is. Waar we vertrouwen tot onderwerp maken, zijn we nog verwikkeld in een vorm van onderhandelen, in een afspraak, in controle, in waan, in angst". 

Enkele andere auteurs hebben voor deze InZicht eveneens aandacht geschonken aan dit thema. Je vertrouwen geven aan wie je werkelijk bent en niet aan de gestalte die altijd in je spiegel verschijnt, staat voor Douglas Harding gelijk aan vertrouwen op de Bron van alle wijsheid en creativiteit. Jan van den Oever laat zien dat hoop niet doet leven, maar doet lijden. Juist hopeloosheid plaatst je midden in de waarheid van wat is. Nirmala beschrijft hoe hoop en wanhoop als verslaving en energielek werken en onze levens van de dramatiek voorzien waar we zo vaak naar hunkeren. En de karmeliet Johannes Schiettecatte koppelt non-dualiteit aan de begrippen ‘liefde' en ‘vertrouwen'. "Er is een andere Werkelijkheid," schrijft hij, "waarin jij en degene die je liefhebt vrij en vervuld zijn - en die Werkelijkheid is er nu al. Heb vertrouwen dat je aan het eind van de reis deze zekerheid zult kennen."
Naast deze thema-artikelen hebben we onder meer een interview met Hein Thijssen, waarin hij kort voor zijn dood terugkijkt op de weg die hij aflegde voor hij de stilte terugvond die altijd beschikbaar is als het lawaai van de innerlijke onrust tot bedaren is gekomen. "Ik ontdekte dat het echte probleem het wegvluchten van het voelen was geweest en niet het voelen zelf, waar ik als de dood voor was geweest. Het echte voelen bleek telkens een bevrijding te zijn." Ton Lathouwers schreef een stuk over het moment van ommekeer, waarin een totale perspectiefverandering plaatsvindt en de diepste werkelijkheid die we zijn nooit meer gevangen kan worden. En om het radicale karakter van onverdunde non-dualiteit eens goed voor het voetlicht te brengen, plaatsen we twee ‘discussies' met mensen die niet als spiritueel leraar gezien wens(t)en te worden en geen boodschap hebben. De ene, U.G. Krishnamurti, ontmaskert de eenheidservaring als niets meer dan een concept. "Wat er is als de afgescheidenheid of verdeeldheid er niet is, daarover kan geen mens iets zeggen." De andere, Zil Chezero, onderhield zich met InZicht over het stellen van vragen en het zoeken naar antwoorden. "Ik ben niet geïnteresseerd in antwoorden," zegt hij. "Ik ben alleen maar geïnteresseerd in vragen die verbranden. Dat is wat ik zeg: stel vragen en zie ze verbranden. Dat is je antwoord."

Han van den Boogaard

-----------------------------
Vertrouwen hebben in de val
Jan van den Oever

In de zoektocht naar wie je werkelijk bent is het heel belangrijk dat je het vertrouwen hebt dat je het op je eigen manier mag doen. Eerst doe je het op de manier die men van je verwacht, dan komt er een periode dat je overal aan twijfelt, en dan krijgt het de vorm die bij jou past. Er is maar één weg, en dat is jouw weg. Het denken zegt: "We gaan eerst de weg een beetje veranderen. Deze weg is nog niet de juiste." Want het denken is altijd een geestelijke beweging naar iets toe. Als je nergens naartoe kan denken, dan denk je niet. Het denken zegt: "De werkelijkheid is niet wat zij moet zijn, ze moet anders worden." Als je het denken gebruikt voor je zoektocht, ga je altijd van een negatief startpunt uit. Het denken zal altijd zeggen: "Nog even. Nog even dit en nog even dat." Dat had ik ook. Alles was me duidelijk, en toch merkte ik: ik twijfel nog. En toen wilde ik eerst weer van die twijfel af. Toen ik in de gaten kreeg dat twijfelen ook een manier van denken is, en dus een negatief startpunt heeft, zag ik dat ik mijn wezen, wat ik werkelijk ben, niet mag laten afhangen van het antwoord van het denken. (...)

-----------------------------
Vertrouwen in de Bron
Douglas Harding - interview door Richard Lang

Zien wie je werkelijk bent is belangrijk, maar is het ook niet belangrijk om daar je vertrouwen neer te leggen?
Ik denk dat dat heel erg belangrijk is. Zien wie je bent zonder er je vertrouwen aan te geven heeft eigenlijk niets te betekenen. In feite gaat het om iets heel praktisch: geen vertrouwen meer geven aan kleine Douglas... we geven ons vertrouwen aan kleine Douglas of kleine Richard of wie dan ook, en dat doet ons de das om. Ik ben er ten diepste van overtuigd dat Douglas erop gemaakt is om me teleur te stellen. Vertrouwen op Douglas is een ramp. Vroeg of laat is het onzin en rampzalig. Maar wat bewust gedaan wordt vanuit mijn kern door degene die ik werkelijk ben, door wat ik werkelijk ben - ik zeg niet dat dat volmaakt is, want het speelt zich af in de wereld en die is niet volmaakt - maar dat wordt wel ongelooflijk veel beter gedaan dan kleine Douglas ooit voor elkaar zou kunnen krijgen. De kennis en vaardigheid van degene die je in de kern bent zijn ongelooflijk - ongelooflijk groot vergeleken met de denkbeeldige, fictieve kennis en vaardigheid van dat figuurtje in je spiegel.
(...)

-----------------------------
De therapeutische weg van de natuur - Moeiteloos en natuurlijk gedrag als eindpunt van de zoektocht
Hein Thijssen - interview door Bart Hommersen

Aan het eind van zijn leven vertelt Hein Thijssen over de weg die hij aflegde voor hij de stilte terugvond die altijd beschikbaar is als het lawaai van de innerlijke onrust tot bedaren is gekomen. "Als er dingen te doen zijn, doe ik die dingen. Als er niets gedaan hoeft te worden, valt het stil. Zo zit ik vaak in mijn stoel, soms met gesloten ogen, dan weer met de ogen open, en kijk ik naar buiten. Als iemand me zou vragen wat ik zie, zoek ik er woorden bij - anders niet. Er gaan geen uitgesproken gedachten door mijn hoofd. Er is ook geen sprake van gedachteloosheid. Er is enkel aanwezigheid."
"Terugkijkend op mijn leven moet ik vaststellen dat ik het grootste gedeelte ervan ongelooflijk veel energie heb gestoken in het in stand houden van een netwerk van verdedigingen en vluchtreacties - weg van ‘de' werkelijkheid. Het was een verdedigingssysteem van een ongekende sterkte, een ongekende slimheid en soms een ongekende vroomheid, met als diepste basis ‘angst'. Maar dat gaf ik nooit toe, zeker niet tegenover anderen.
(...)

-----------------------------
De hoef van Zil - Een SlamSat met Zil Chezero

 Na enkele jaren van stilte was Zil Chezero bereid tot een SlamSat met InZicht. Zoals gebruikelijk is bij een SlamSat kreeg de ‘interviewer' een nummer toegewezen om de uitwisseling strikt onpersoonlijk te houden. Als er toch naar de persoon verwezen wordt, bedient Zil zich van de term 'muilezel' om ons te wijzen op het domme, onvruchtbare karakter van elke begrenzing van wat we wezenlijk zijn.

Zil Chezero: Ben je klaar voor een SlamSat?
Nr. 23: Ik hoop het.
Daar ben je voor gekomen, dus dan zul je er een krijgen ook.
Ik heb het boek gelezen, en toen ik het nogmaals las, kwamen er wat vragen op.
Je hebt vragen. Goed.
Ja. Mijn eerste vraag: je maakt onderscheid tussen verlichting en realisatie. Kun je het verschil uitleggen?
Wat is het verschil wat jou betreft?
(...)

------------------
Hopeloosheid
Nirmala

 Nirmala ontrafelt de mechanismen van hoop en verlangen, en van wanhoop en angst, die rechtstreeks in elkaars verlengde blijken te liggen. Ze kosten altijd veel energie, maar leveren nooit iets op. Geen wonder, want ze weigeren zich te richten op het nu, het enige wat werkelijk is. Hoop en wanhoop als verslaving en energielek.

Een van de dingen die gebeuren als je je richt op het huidige moment, op wat er werkelijk gebeurt in plaats van wat er niet gebeurt, is dat elke hoop tenietgedaan wordt. Het leven doet onze hoop eveneens teniet op het moment dat het de waarheid onthult. Heb je wel eens gemerkt hoe weinig het leven betrekking heeft op dat wat je hoopt en droomt? Als je maar lang genoeg leeft wordt elke hoop en droom, elk verlangen en ideaal dat je ooit gekoesterd hebt aan stukken geslagen. Ze worden aan stukken geslagen ook al komen ze uit, en je komt tot de ontdekking dat je droom je ook geen uitkomst bood: je wint een miljoen en toch ben je nog steeds niet gelukkig. Je krijgt een fijne relatie en nog steeds vind je geen rust. De waarheid over dat wat je hoopt, wenst en droomt is dat het je geen millimeter verder brengt.
(...)

-----------------------------
Het moment van ommekeer
Ton Lathouwers - tekstsamenstelling door Els de Clercq

 Vertrouwen heeft te maken met het moment waarop je tegen het leven, tegen de werkelijkheid aanloopt en je ontdekt dat het meest wezenlijke in het bestaan niet te controleren en te beheersen valt, ook al wil je dat voortdurend.
Ik vind dat een van de diepste ontdekkingen van alle religies, of het nu gaat om advaita of boeddhisme of christendom. Alle zien ze de valkuil van alles te willen verklaren. Je botst in je leven op iets - dat kan voor iedereen iets anders zijn - en je ontdekt dat je er geen controle over hebt. En dan, wat dan? Dan volgt onderwerping, aanvaarding. Maar er kan ook iets anders gebeuren waardoor de hele werkelijkheid kantelt, waardoor het accent niet meer komt te liggen op wat je kunt aanvaarden, op wat je kunt checken, kunt begrijpen, maar op wat - zoals mijn eerste zenmeester ooit zei - op wat je voelt in jezelf, onloochenbaar, onweerstaanbaar.
Er vindt een ommekeer plaats, een revolutie van de fundamenten, wat de Boeddha ontdekte op het moment van zijn ontwaken. In het boeddhisme wordt het ontwaken genoemd, maar in de advaita spreekt men van gerealiseerd worden, in zen heet het verlichting, in de joods-christelijke traditie heet het 'geloof'. Maar het gaat altijd weer om een soort ommekeer, waarin de diepste werkelijkheid die wij zijn - niet alleen wij, maar wat alles is - nooit gevangen kan worden.
(...)

-------------------------
Dit gewaarzijn is de perfecte eindstaat
Daan Goedhart

 Wat blijft er over als je alles loslaat wat je weet? Dat kan alleen de werkelijkheid zelf zijn, de onmiddellijke ervaring, en die valt niet vast te leggen in woorden. Toch maken ook woorden deel uit van de werkelijkheid. Bezielde, heldere openheid voor de werkelijkheid in al haar facetten is het enige wat er echt toe doet.
(...)

---------------
Vertrouwen is een kinderhand
Prajnaparamita

 InZicht voerde een gesprek met Prajnaparamita over hoop en vertrouwen. Daarin geeft ze aan dat er een weg is die loopt van zelfvertrouwen naar vertrouwen in het Zelf. Maar ontwaken vindt pas plaats als vertrouwen in het Zelf oplost in totale overgave.

Wat heeft vertrouwen eigenlijk te maken met ontwaken?
Niets. Ontwaken is absolute vrijheid realiseren: vrijheid, ongeacht wat. Deze vrijheid is volkomen en wordt niet langer bepaald door omstandigheden of voorwaarden.
Wanneer we over vrijheid spreken, denken we meestal aan vrijheid van meningsuiting, politieke vrijheid of vrijheid in een relatie. Maar waarachtige vrijheid is vrij. Dit is vrijheid van een heel andere orde: niet langer gerelateerd aan een situatie, vrij van ideeën, vrij van bepalingen. Hier is vertrouwen niet langer van toepassing. Hier heeft vertrouwen geen betekenis meer.
(...)

---------------------------
Non-dualiteit, liefde en vertrouwen
Johannes Schiettecatte

 (...) ‘Alles komt goed'. De mystici van ‘dualistische' én non-dualistische achtergrond hebben dit allerdiepste vertrouwen blootgelegd in zichzelf. Hun diepste zelf was gelukzaligheid, ananda. Leerlingen zagen Jezus, de Boeddha, Ramana strálen.
Alles komt goed omdat alles goed is. Wij zien slechts de chaotische onderkant van het borduurwerk, maar er is een prachtige bovenkant. Het volstaat van perspectief te veranderen; het enige wat moet veranderen is mijn zicht. (...)

---------------------
Rubrieken:

- Reeks "Wat is advaita?" 13: ‘Je bent geen ding' (Randall Friend)

- Column: ‘Geloven' door Helena Klitsie

- Column: ‘Vertrouwen' door Hans Laurentius

- Gedichten: ‘Geen medaille' door Karin Visser

- Besprekingen van boeken van: Gary Crowley (Van hier naar hier), Rupert Spira (The Transparency of Things), L. Unmani Hyde (Ik ben het leven zelf), Pia de Blok, P. van Bosse (Jij bent... mij - Een advaitasprookje), Fokke Slootstra (De krachtige waarheid van Al Wat Is)

- Recent verschenen (boekenrubriek)

- Mededelingen - Agenda