nr 3 - september 2011: De rol van de leraar

Waren er tot ongeveer 15 jaar geleden nauwelijks non-dualistisch georiënteerde leraren actief in het Nederlandse taalgebied, in de jaren daarna is dat beeld volledig veranderd. In navolging van met name Wolter Keers en Alexander Smit zijn nogal wat mensen, gevraagd of ongevraagd, over non-dualiteit gaan spreken. En waar in het Engelse taalgebied de discussie over de rol die een spirituele leraar (m/v) dient te spelen en de verantwoordelijkheden die daarbij horen de laatste jaren stevig is ontbrand, wordt die discussie in Nederland en België eigenlijk nauwelijks gevoerd. Opmerkelijk, gezien bovenbeschreven explosie van sprekers (en schrijvers) op het gebied van non-dualiteit. In het gewone leven doceert een leraar een curriculum of geeft hij een cursus, maar als het om non-dualiteit gaat, is die impliciete afspraak tussen leraar en leerling niet van toepassing. Goddank zijn de meeste zoekers er inmiddels wel van doordrongen dat een cursus verlichting geen haalbare kaart is (hoewel zulke gedrochten nog steeds, meestal via internet, worden aangeboden), maar elke satsang of vergelijkbare bijeenkomst kan wel degelijk de suggestie wekken dat er sprake is van een ongelijke verhouding tussen leraar en leerling; dat de leraar zich ergens bevindt waar de leerling nog moet komen; dat de leraar iets weet waar de leerling nog achter moet zien te komen. (...)
Han van den Boogaard

-----------------------------

Geen leraar, geen leerling, geen pad
Elias Amidon
In de loop der tijd heeft het leven me steeds meer de rol toebedeeld van 'geestelijk leraar'. Ik geef onderricht tijdens cursussen en workshops, leid retraites, schrijf boeken en essays en begeleid veel mensen. Het is zeker een waardevolle rol, maar tegelijkertijd komt het op me over als een rol die berust op een aantal waanvoorstellingen, of, om het nog botter uit te drukken, op een aantal leugens. Ik besef dat dit nogal hard overkomt, zeker als je de eerbiedwaardige geschiedenis van die rol in ogenschouw neemt zoals die in alle tijden en elke cultuur is gespeeld door spirituele leraren: door heiligen en meesters, sjeiks, goeroes, rinpochee's en ontelbare andere spirituele gidsen die zich ervoor hebben ingezet om de waarheid te ontsluieren en hun volgelingen gerust te stellen. Desalniettemin rust de hele zaak - althans in mijn ogen - op diverse aannames die tijdelijk nut kunnen hebben, maar die op zichzelf eigenlijk niet juist zijn.
(...)
------------------------------------

Trotseer de werkelijkheid
Bieke Vandekerckhove
Bijna alle grote spirituele tradities onderstrepen het belang van een of andere vorm van begeleiding. In het ch'anboeddhisme, dat zijn oorsprong vindt bij Bodhidharma, kent men de directe meester-leerlingverhouding, van hart tot hart. In het christendom heb je de woestijnvaders, die als kluizenaar in de Egyptische woestijn leefden en als wijze geestelijke leraren werden beschouwd. Soefibroederschappen centreren zich rond de zâwîa, een oord waar de gemeenschap leeft, werkt en bidt onder de leiding van een meester (sjeik). Het is een kwestie die bij mij altijd een zekere wrevel oproept, al kan ik niet ontkennen dat ‘leraren' een prominente rol gespeeld hebben in mijn leven
(...)
-----------------------------

Er hoeft niets bevrijd te worden - De natuurlijke staat als eeuwig metgezel
Hans Knibbe
Hans Knibbe belicht vanuit de zienswijze van de Zijnsorientatie de verschillende zijnsniveau's waarin we verkrampt door het leven gaan, en de manier waarop ons zelfbeeld die verkramping vertegenwoordigt en in stand houdt. Toch is er geen bevrijding uit de verkrampte zijnstoestand nodig. "Je bent weliswaar ‘weggekrampt' uit de openheid en eenvoud van je wezen, maar die openheid was er altijd al en is er nog steeds."
(...)
-----------------------------

Louter aanwezig zijn volstaat
Naropa - interview door Caroline Ootes
Naropa bespreekt in dit interview de rol van de leraar met een van zijn leerlingen. Niet de vraag bepaalt wat hij gaat doen, maar degene die de vraag stelt en wat die nodig heeft. Hij voelt zich één met de vraagsteller. "Wat ik kan betekenen voor mensen die zich openstellen voor wat ik ben, en dat kun je zien als licht, openheid of liefde, is dat zij uiteindelijk volledig zullen rusten in het bestaan."
(...)
---------------------

Van verhulde onwetendheid naar open onwetendheid
Rupert Spira
In zijn boek De helderheid der dingen laat Rupert Spira zien dat het antwoord van een leraar ogenschijnlijke tegenstrijdigheden kan bevatten. Daar moeten we niet uit concluderen dat de betekenis van zijn woorden relatief is. Want alleen het Inzicht waar het antwoord uit voortkomt is van belang, niet de inhoud van de woorden zelf. "Een vraag komt per definitie voort uit het onbekende. Het antwoord komt daar eveneens vandaan."
(...)
---------------------

We laten allebei de waarheid spreken
Jan van Delden en Margot Krikhaar - interview door Peter van Steenwijk
In het normale spectrum van 'gerealiseerden' is er zelden ruimte voor een wederzijdse ontmoeting, maar op initiatief van Peter van Steenwijk voerden Margot Krikhaar (lerares bij "Een Cursus in Wonderen") en Jan van Delden (leraar advaita) een gesprek om te zien wat zij met elkaar konden delen, in plaats van op zoek te gaan naar de verschillen. Het liep uit op een bijzondere ontmoeting tussen twee mensen die ontwaakt zijn in het besef en het inzicht dat hun 'mens zijn' een illusie is.
(...)
---------------------

Traditioneel versus modern advaita-onderricht
Andre Frijns en Hans Laurentius (Lezersreactie met dialoog)
Enige tijd geleden stuurde Andre Frijns, nadat hij het boek "Enlightenment - The path through the jungle van Dennis" Waite had gelezen, een open brief naar InZicht en naar Hans Laurentius, waarin hij de rol van de spirituele leraar ter discussie stelde. Voor Hans was dit aanleiding om te reageren, wat uiteindelijk leidde tot een openhartige gedachtewisseling tussen hem en Andre waarin een aantal relevante vraagstukken over dit onderwerp aan de orde kwam. Voor InZicht was dit aanleiding gedeelten uit de briefwisseling met toestemming van de auteurs als een geheel te plaatsen in het kader van het thema van dit septembernummer
(...)
---------------------

De leraar en het onderricht
Jean Klein
In interactie met zijn toehoorders geeft Jean Klein zijn visie op de rol van de leraar. In de kern weet de leraar dat er niets te leren valt. Hij draagt slechts uit wat hij is. Projecties en overdracht liggen echter op de loer. "De ware goeroe is niets anders dan jij. Hij zoekt je voortdurend, wachtend op het moment dat het verwelkomen verschijnt."
(...)
---------------------

Ontwaken door de huid heen
Djihi Marianne
Djihi Marianne belicht hoe de huid de belichaming vertegenwoordigt van het gevoel van afgescheidenheid. Kashmiryoga is bij uitstek gericht op het doorbreken van dat gevoel via het lichaam. "Ontwaken door de huid heen houdt de overgang in van begrenzing naar openheid via het tastzintuig van de huid."
(...)
---------------------

Een schijnbaar loyaliteitsconflict
Rob H. van Dijk
Ga ik met mijn gezin naar de camping in Frankrijk of kies ik voor mezelf en zoek ik de stilte op tijdens een meditatieweek? Iedereen die de weg naar bevrijding gaat, komt vroeg of laat voor dit soort dilemma's te staan. Het zijn schijnbare loyaliteitsconflicten. In de werkelijke wereld bestaan geen conflicten. Alles is daarin volmaakt in evenwicht. Dit artikel schreef Rob van Dijk kort voor hij in maart 2011 overleed.
(...)
---------------------

Rubrieken:

- Reeks "Wat is advaita?" 19: "Een zwangere gouden duisternis" door Riktam Barry
- Column: "Over leraren en zo" door Hans Laurentius
- Besprekingen van boeken van:
Lathouwers (De moed tot het onmogelijke), Yogi Shabkar (De vlucht van de Garoeda), Bob Rigter (zen tijd), Van den Oever Jan (Ik weet niet wie ik ben), Lenne Gieles (Thuis), Sailor Bob Adamson (leven en leer)
- Recent verschenen (boekenrubriek)
- Mededelingen - Agenda